Çene Eklemi ve Diş Sıkma
Bruksizm / Diş Sıkma
Bruksizm; diş sıkma, diş gıcırdatma veya çene kaslarını aşırı kullanma davranışlarını kapsayan genel bir terimdir. Uyku bruksizmi ve uyanıklık (gündüz) bruksizmi birbirinden farklı özelliklere sahiptir.
Medikal kontrol: Dr. Taylan Akça. Son güncelleme: 29 Ağustos 2026.
Uyku bruksizmi
Uyku bruksizmi, uyku sırasında ortaya çıkan diş sıkma ve gıcırdatma hareketlerini tanımlar. Kişi çoğu zaman bunun farkında değildir; genellikle bir yakının duyduğu ses, sabah çene kası yorgunluğu veya diş aşınması ile fark edilir. Uyku fizyolojisi, bazı ilaçlar/maddeler ve uyku ile ilişkili başka faktörlerle bağlantılı, daha karmaşık bir durumdur.
Uyanıklık (gündüz) bruksizmi
Uyanıklık bruksizmi, gün içinde dişleri farkında olmadan birbirine bastırma veya çene kaslarını gereksiz yere sıkma davranışıdır. Stres ve anksiyete bazı kişilerde bu davranışı artırabilir. Diş gıcırdatma bu tipte daha az görülür.
Belirtiler
- Sabah çene kaslarında yorgunluk veya ağrı
- Partnerin fark ettiği diş gıcırdatma sesi
- Dişlerin çiğneme yüzeylerinde aşınma
- Restorasyonlarda tekrarlayan kırıklar
- Diş hassasiyeti
- Şakak kaslarında gerginlik
- Gündüz farkında olmadan dişleri birbirine bastırma
Neden olur?
Bruksizm tek bir nedene bağlı değildir. Stres ve anksiyete bazı kişilerde uyanıklık bruksizmi veya kas aktivitesini artırabilir. Uyku bruksizmi ise uyku fizyolojisi, bazı ilaçlar/maddeler ve uyku ile ilişkili başka faktörlerle bağlantılı olabilir. Kapanış bozukluklarını bruksizmin tek veya temel nedeni gibi göstermek doğru değildir.
Splint ne işe yarar?
Oklüzal splintler dişler arasındaki doğrudan teması azaltarak diş yüzeylerini ve restorasyonları aşırı kuvvetlerden korumaya yardımcı olabilir; bazı TMD semptomlarında da kullanılabilir. Splintin amacı her zaman bruksizmi “durdurmak” değildir.
Sık Sorulan Sorular
Diş sıktığımı nasıl anlarım?
Sabah kas yorgunluğu, aşınma, partnerin duyduğu ses veya restorasyon kırıkları ipucu olabilir; kesin değerlendirme klinik muayeneyle yapılır.
Gece plağı diş sıkmayı bitirir mi?
Her zaman değil. Temel amaçlardan biri dişleri ve restorasyonları korumaktır. Bruksizmin tipi ve eşlik eden faktörler ayrıca ele alınır.
Bruksizm çocuklarda olur mu?
Evet, çocuklarda da görülebilir. Çocuklarda çoğu zaman erişkinlerle aynı tedavi yaklaşımı kullanılmaz; yaş, dişlenme dönemi ve uyku ile ilişkili faktörler değerlendirilir.
Botoks bruksizmin standart tedavisi midir?
Bruksizm ve TMD yönetiminde ilk yaklaşım her zaman enjeksiyon değildir. Endikasyon, kanıt düzeyi, yan etkiler ve kişinin durumu hekim tarafından ayrıca değerlendirilmelidir.
Dişlerimdeki aşınma geri gelir mi?
Kaybedilen diş dokusu kendiliğinden geri oluşmaz. Aşınmanın nedeni kontrol edilmeli; gerekirse restoratif tedavi planlanmalıdır.
Tedavi süresi
Bruksizm bulguları zaman içinde değişebilir. Fotoğraf, dijital tarama veya klinik kayıtlarla periyodik takip yapılabilir; tek seferlik bir tedavi süresi tanımlanmaz.
Kimler için uygun olmayabilir
Splintin amacı her zaman bruksizmi “durdurmak” değildir. Bruksizm ve TMD yönetiminde ilk yaklaşım her zaman enjeksiyon değildir; endikasyon, kanıt düzeyi ve yan etkiler hekim tarafından ayrıca değerlendirilmelidir. Çocuklarda erişkinlerle aynı tedavi yaklaşımı kullanılmaz.