Diş ve Diş Eti Sağlığı
Çürük Tedavisi ve Dolgu
Diş çürüğü, diş yüzeyindeki bakterilerin şekerlerden ürettiği asitlerin mineyi zamanla çözmesiyle oluşur. Erken dönemde yakalanan çürükler çoğu zaman dolgu yapılmadan, florür ve ağız bakımıyla durdurulabilir. Dolgu gerektiğinde ise amaç mümkün olan en az diş dokusunu kaldırarak dişi onarmaktır; günümüzde bu işlem çoğunlukla diş rengindeki kompozit dolgularla yapılır.
Medikal kontrol: Dr. Taylan Akça. Son güncelleme: 15 Kasım 2026.
Çürük nasıl oluşur?
Diş yüzeyindeki plak bakterileri, yediğimiz şekerli ve nişastalı gıdalardan asit üretir. Bu asit mineden mineral kaybına yol açar; tükürük ve florür ise kaybı onarmaya çalışır. Denge mineral kaybı yönünde bozulduğunda önce tebeşir beyazı bir leke, ardından bir kavite oluşur. Şekerin miktarından çok tüketim sıklığı belirleyicidir.
Her çürük dolgu gerektirir mi?
Hayır. Henüz kavite oluşmamış erken çürükler (beyaz lekeler) florür uygulamaları, iyi fırçalama ve beslenme düzenlemesiyle durdurulabilir ve düzenli kontrollerle izlenebilir. Dolgu; kavite oluştuğunda, çürük temizlenemeyen bir bölgedeyse veya ilerlediği gözlendiğinde gerekir. Derin çürüklerde güncel yaklaşım, sinire (pulpa) ulaşmamak için çürüğü seçici olarak temizlemek ve dişin canlılığını korumaktır.
Hangi dolgu malzemeleri kullanılır?
| Malzeme | Özellik |
|---|---|
| Kompozit (beyaz dolgu) | Diş renginde, dişe yapışır; minimal aşındırma ile uygulanabilir. Arka dişlerde yıllık başarısızlık oranı çalışmalarda genellikle %1–3 arasındadır |
| Cam iyonomer | Florür salınımı yapar; çocuklarda, kök yüzeylerinde ve geçici durumlarda kullanılır |
| Onlay / inley (laboratuvar yapımı) | Geniş madde kaybında seramik veya kompozitten üretilip yapıştırılır |
| Amalgam (gümüş renkli) | Avrupa Birliği'nde 1 Ocak 2025'ten beri çok sınırlı istisnalar dışında kullanılmıyor; Minamata Sözleşmesi tarafları Kasım 2025'te amalgamın üretim ve ticaretinin 1 Ocak 2035'ten itibaren dünya genelinde yasaklanmasını kararlaştırdı |
Sağlam ve sorunsuz eski amalgam dolguların yalnızca bu nedenle değiştirilmesi genellikle önerilmez; değiştirme sırasında sağlam diş dokusu da kaybedilir. Dolguda kırık, sızıntı veya altında çürük varsa yenilenmesi planlanır.
Dolgu nasıl yapılır?
- Muayene ve gerekirse ısırma (bitewing) röntgeni ile çürüğün boyutu belirlenir.
- Gerekirse lokal anestezi uygulanır.
- Çürük dokular temizlenir; sağlam doku korunur.
- Diş nemden korunur ve yapıştırıcı sistem uygulanır.
- Kompozit katmanlar halinde yerleştirilip ışıkla sertleştirilir.
- Kapanış kontrol edilir, dolgu şekillendirilip parlatılır.
Sık Sorulan Sorular
Çürük ağrı yapmadan ilerleyebilir mi?
Evet. Çürük çoğu zaman ileri aşamalara kadar ağrısız ilerler. Bu nedenle düzenli kontroller önemlidir.
Beyaz dolgu ne kadar dayanır?
Kompozit dolguların arka dişlerde yıllık başarısızlık oranı çalışmalarda genellikle %1–3 arasındadır; süre dolgunun büyüklüğüne, diş sıkmaya, çürük riskine ve bakıma bağlıdır.
Amalgam dolgularımı söktürmeli miyim?
Sağlam ve sorunsuz amalgam dolguların yalnızca malzeme nedeniyle değiştirilmesi genellikle önerilmez. Dolguda sorun varsa yenilenmesi planlanır.
Dolgu sonrası ne zaman yemek yiyebilirim?
Kompozit dolgu hemen sertleşir; uyuşukluk geçtikten sonra yiyebilirsiniz.
Gebelikte dolgu yapılır mı?
Evet. Tedavi gerektiren çürükler gebelikte, tercihen ikinci üç aylık dönemde tedavi edilebilir.
Kaynaklar
- Demarco FF, Collares K, Correa MB ve ark. Should my composite restorations last forever? Why are they failing? Braz Oral Res. 2017;31(Suppl 1):e56. doi:10.1590/1807-3107bor-2017.vol31.0056
- Duncan HF ve ark. Treatment of pulpal and apical disease: The ESE S3-level clinical practice guideline. Int Endod J. 2023;56(Suppl 3):238–295. doi:10.1111/iej.13974
- Avrupa Komisyonu. Global ban on mercury in dental treatment adopted (7 Kasım 2025). environment.ec.europa.eu
- Toumba KJ ve ark. Guidelines on the use of fluoride for caries prevention in children: an updated EAPD policy document. Eur Arch Paediatr Dent. 2019;20(6):507–516. doi:10.1007/s40368-019-00464-2
Tedavi süresi
Tek bir dolgu çoğu zaman tek seansta, büyüklüğüne göre 20–60 dakikada tamamlanır. Kompozit dolgu ışıkla hemen sertleştiği için uyuşukluk geçince yemek yenebilir. Laboratuvarda hazırlanan onlaylar genellikle iki seans gerektirir.
Dikkat edilmesi gerekenler
Dolgu sonrası birkaç gün sıcak-soğuk hassasiyeti olabilir ve genellikle kendiliğinden geçer. Hassasiyet artarak sürerse, kendiliğinden ağrı başlarsa veya ısırırken dolgu yüksek hissediliyorsa kontrole gelin. Çok geniş madde kaybı olan dişlerde dolgu yerine onlay veya kron daha dayanıklı bir seçenek olabilir. Çürük riski yüksek kişilerde dolgunun yanında koruyucu program da planlanır.