
İmplant Yapıldığı Gün Diş Takılabilir mi?
Bazı vakalarda implantla aynı gün diş takılabilir; ancak implantın ne zaman konacağı ile dişin ne zaman takılacağı iki ayrı karardır.
Kısa cevap: bazı vakalarda evet
“Sabah dişsiz girin, akşam dişlerinizle çıkın.” Bu cümleyi pek çok yerde görmüşsünüzdür. Tamamen yanlış değildir, ama eksiktir.
Uygun vakalarda implantın yerleştirildiği gün ya da izleyen birkaç gün içinde sabit bir diş takılabilir. Ancak bu herkes için geçerli değildir, takılan diş çoğu zaman geçicidir ve kararın bir bölümü ameliyat sırasında verilir.
Konuyu anlamanın anahtarı, sıkça birbirine karıştırılan iki soruyu ayırmaktır: implant ne zaman konur, diş ne zaman takılır?
İki ayrı soru, iki ayrı karar
Hekimlerin kullandığı iki terim vardır ve ikisi de “immediat” (hemen) kelimesiyle başladığı için karışır:
- İmmediat implant: İmplantın, diş çekimiyle aynı seansta çekim yuvasına yerleştirilmesi. Soru şudur: çekimden ne kadar sonra implant?
- İmmediat yükleme: İmplantın üzerine kısa süre içinde diş takılması. Soru şudur: implanttan ne kadar sonra diş?
Bu iki karar birbirinden bağımsızdır. Dört temel kombinasyon mümkündür:
| Diş hemen takılır | Diş iyileşmeden sonra takılır | |
|---|---|---|
| İmplant çekimle aynı gün | Çekim, implant ve geçici diş tek seansta | Çekim ve implant aynı gün; diş birkaç ay sonra |
| İmplant iyileşmiş kemiğe | Çekim önceden yapılmış; implant ve geçici diş aynı gün | Klasik yol: her aşama arasında bekleme |
Buradan iki pratik sonuç çıkar. Çekimle aynı gün implant konması, aynı gün diş takılacağı anlamına gelmez. Dişiniz aylar önce çekilmiş olsa bile, koşullar uygunsa implantla aynı gün diş takılabilir.
Size “aynı gün implant” denildiğinde hangisinin kastedildiğini sorun: implant mı aynı gün, diş mi?
İmplant ne zaman konur?
Çekimden sonra implant için üç zamanlama seçeneği vardır:
| Zamanlama | Ne zaman? | Ne zaman tercih edilir? |
|---|---|---|
| Hemen | Çekimle aynı seans | Yuva duvarları sağlam, enfeksiyon yok, implant ilk gün iyi tutunuyor |
| Erken | Çekimden yaklaşık 1–4 ay sonra | Diş etinin ya da kemiğin kısmen iyileşmesi isteniyor |
| Geç | Çekimden 6 ay ve daha sonra | Yuva tamamen iyileşmiş; ya da çekim çok önce yapılmış |
Çekimle aynı gün implantın çekici yanları açıktır: tek cerrahi, daha kısa toplam süre. Ancak her zaman daha iyi değildir.
Tek diş implantlarını karşılaştıran bir meta-analizde, çekimle aynı gün konan implantların ağızda kalma oranı %94,9, en az üç ay beklenerek konanların ise %98,9 bulunmuştur [2]. Yazarlar aynı gün yerleştirmenin erken dönemde implant kaybı riskini artırdığı sonucuna varmıştır [2].
Fark küçük görünebilir, ama gerçektir. Bu yüzden aynı gün implant kararı “süreyi kısaltmak” için değil, koşullar uygun olduğu için verilmelidir. Yuvada aktif enfeksiyon, ince ya da eksik kemik duvarı ve implantın ilk gün yeterince tutunamaması, beklemenin daha doğru olduğu durumlardır.
Kemik eksikliğinin kararı nasıl etkilediğini Kemik Yetersizse İmplant Yapılabilir mi? yazımızda anlattık.
Diş ne zaman takılır?
İmplant yerleştirildikten sonra üzerine diş takılması için de üç zamanlama tanımlanır [3]:
| Yükleme | Ne zaman? |
|---|---|
| Hemen (immediat) | İmplanttan sonraki ilk 1 hafta içinde |
| Erken | 1 hafta ile 2 ay arasında |
| Geleneksel | 2 aydan sonra |
Kanıt burada hastaların lehinedir. 26 randomize çalışmayı inceleyen Cochrane derlemesi, farklı yükleme zamanları arasında implant kaybı, protez kaybı ya da kemik kaybı açısından klinik olarak önemli bir fark gösterememiştir [3]. Tüm çalışmalarda ortalama implant kaybı %2,5 gibi düşük bir düzeydedir [3].
İki önemli çekince vardır. Derleme kanıt kalitesini çok düşük olarak değerlendirir [3]. Ayrıca bu çalışmalara rastgele hastalar değil, hemen yüklemeye uygun bulunan hastalar alınmıştır.
İmplantın ve dişin zamanlaması birlikte değerlendirildiğinde tablo şöyledir [1]:
| Kombinasyon | Ağızda kalma oranı |
|---|---|
| Çekimle aynı gün implant + hemen diş | %98,4 |
| Çekimle aynı gün implant + geleneksel yükleme | %96,0 |
| İyileşmiş kemiğe implant + hemen diş | %97,9 |
| İyileşmiş kemiğe implant + geleneksel yükleme | %97,7 |
Oranlar birbirine yakındır ve hepsi yüksektir. Bu, hemen yüklemenin herkeste aynı sonucu vereceği anlamına gelmez; doğru seçilmiş vakalarda güvenilir olduğunu gösterir.
Aynı gün diş için ne gerekir?
Belirleyici kavram ilk tutunmadır (primer stabilite): implantın yerleştirildiği anda kemiğe mekanik olarak ne kadar sıkı oturduğu.
Bunu bir dübele benzetebilirsiniz. Sağlam duvara çakılan dübel hemen yük taşır; gevşek sıvaya çakılan taşımaz. İmplantta fark şudur: zamanla kemik implantın yüzeyine tutunur ve asıl bağlantı o zaman oluşur. İlk tutunma, bu biyolojik kaynaşma tamamlanana kadar implantı yerinde tutan şeydir.
Hekimler ilk tutunmayı iki şekilde ölçer:
- Yerleştirme torku. İmplantı kemiğe vidalarken gereken kuvvet. Cochrane derlemesi en az 35 Ncm tork değerini hemen ve erken yüklemenin ön koşullarından biri olarak gösterir [3].
- Stabilite ölçümü (ISQ). İmplantın titreşime verdiği yanıtla ölçülür. Çalışmaların çoğunda eşik olarak 60 ve üzeri değerler kullanılmıştır [4].
Bu değerler ancak ameliyat sırasında öğrenilir. Bu yüzden aynı gün diş önceden planlanır, ama kesin karar implant yerleştirildikten sonra verilir.
İlk tutunma tek ölçüt değildir. Kararı etkileyen diğer etkenler şunlardır:
- Kemik ekleme gereksinimi. Aynı seansta kemik grefti ya da sinüs yükseltme yapılması, hemen yükleme için göreceli bir engel sayılır [4].
- Diş sıkma. Bir meta-analizde diş sıkan hastalarda implant kaybı riski yaklaşık iki kat yüksek bulunmuştur [6]. Erken dönemde implanta binen kontrolsüz yük bu riski artırabilir.
- Sigara, kontrolsüz diyabet ve diş eti hastalığı. İyileşmeyi etkiler.
- Kapanış ve bölge. Arka dişler daha büyük çiğneme kuvveti alır; ön bölgede estetik beklenti kararı değiştirir.
Tek diş vakalarında geçici diş çoğu zaman karşı dişle temas etmeyecek biçimde hazırlanır. Yani diş yerindedir ve görünür, ama çiğneme yükü almaz.
Tüm çene için aynı gün sabit diş
Aynı gün diş yaklaşımı tek dişle sınırlı değildir. Tüm dişleri eksik olan ya da kalan dişlerinin çekilmesi gereken hastalarda, bir çeneye birkaç implant yerleştirilip üzerine önceden hazırlanmış sabit geçici dişler takılabilir.
Burada şaşırtıcı bir avantaj vardır: implantlar geçici protezle birbirine bağlandığı için yükü paylaşır ve birbirini destekler.
62 çalışmayı kapsayan bir derlemede, tam dişsiz çenelerde hemen yüklenen sabit protezlerde implantların ağızda kalma oranı 1–10 yıllık takipte %90,1 ile %100 arasında bildirilmiştir [5]. Yazarlar, vaka dikkatle seçildiğinde sonuçların erken ve geleneksel yüklemeye benzer olduğu sonucuna varmıştır [5].
Uluslararası uzlaşı raporu da aynı yöndedir, ancak bu tedaviyi “karmaşık” sınıfında değerlendirir ve hekimin bilgi, beceri ve deneyiminin belirleyici olduğunu vurgular [4].
Bu yaklaşımda bilmeniz gerekenler:
- İmplant sayısı kişiye göre belirlenir; çalışmalarda alt çenede 2–10, üst çenede 4–12 implant kullanılmıştır [4].
- “Sabit”, protezi sizin çıkaramayacağınız anlamına gelir; hekim kontrollerde çıkarabilir.
- Dişler aynı gün ya da izleyen bir iki gün içinde takılabilir.
- İlk takılan protez geçicidir; kalıcı protez iyileşme tamamlandıktan sonra yapılır.
Ayrıntılar için Tam Dişsizlikte İmplant Tedavileri ve İmmediat / Erken Yükleme sayfalarımıza bakabilirsiniz.
İlk dişler geçicidir
Aynı gün takılan diş, tedavinin sonu değil, planlı bir ara durağıdır. Geçici dişin üç görevi vardır: görünümü ve konuşmayı korumak, diş etini biçimlendirmek ve implantı iyileşme süresince aşırı yükten uzak tutmak.
Kalıcı diş, kemik implanta kaynaştıktan ve diş eti son şeklini aldıktan sonra yapılır. Bu genellikle birkaç ay sürer.
İlk haftalarda nelere dikkat etmeli?
Dişin takılmış olması iyileşmenin bittiği anlamına gelmez. İlk haftalar implantın en kırılgan dönemidir.
- Hekiminizin belirlediği süre boyunca yumuşak beslenin. Kural olarak çatalla ezilebilen yiyecekler uygundur.
- Geçici dişle ısırarak koparmayın; lokmaları küçük kesin.
- Bölgeyi önerilen şekilde temiz tutun.
- Sigara içmeyin.
- Geçici dişte gevşeme, kırılma ya da ağrı fark ederseniz beklemeden haber verin.
- Diş sıkma alışkanlığınız varsa hekiminize önceden söyleyin; koruyucu önlemler planlanabilir.
Bu dönemde kurallara uymak, aynı gün dişin başarısını belirleyen ve tamamen sizin elinizde olan etkendir.
Plan ameliyat sırasında değişebilir
Tomografi çok şey söyler, ama her şeyi söylemez. Kemiğin gerçek sertliği, çekim yuvasının duvarlarının durumu ve implantın ilk tutunması ancak ameliyat sırasında görülür.
Bu yüzden iyi bir planın her zaman bir B seçeneği vardır. İmplant beklenen kadar sıkı oturmazsa aynı gün diş takmaktan vazgeçilir ve implant kapatılarak iyileşmeye bırakılır. Bu bir başarısızlık değil, implantı koruyan doğru karardır.
Ameliyattan önce hekiminizle şunları konuşun:
- Aynı gün diş takılamazsa bekleme döneminde ne kullanacağım?
- Bu durumda tedavi süresi ne kadar uzar?
- Benim vakamda aynı gün diş olasılığını azaltan bir etken var mı?
“Dişim ne kadar çabuk takılır?” sorusu kadar önemli olan soru şudur: “Benim durumumda hangi zamanlama daha güvenli?”
Sık sorulan sorular
İmmediat implant ile immediat yükleme aynı şey mi? Hayır. İlki implantın çekimle aynı seansta konmasını, ikincisi implantın üzerine kısa sürede diş takılmasını anlatır. Biri olmadan diğeri yapılabilir.
Aynı gün takılan dişle yemek yiyebilir miyim? Yumuşak yiyeceklerle, evet. Tek diş vakalarında geçici diş çoğu zaman çiğneme yükü almayacak biçimde yapılır. Tam çene vakalarında yumuşak diyet hekiminizin belirlediği süre boyunca sürdürülür.
Aynı gün diş daha mı riskli? Uygun vakalarda sonuçlar geleneksel yönteme benzerdir [3]. Risk, koşullar uygun değilken ısrar edildiğinde artar. Çekimle aynı gün implant konması ise erken dönemde biraz daha yüksek kayıp riski taşır [2].
Enfeksiyonlu bir diş çekildiğinde aynı gün implant konabilir mi? Vakaya göre değişir. Sınırlı ve temizlenebilen enfeksiyonlarda mümkün olabilir; yaygın ya da aktif enfeksiyonda beklemek daha güvenlidir.
Kemik grefti yapılacaksa aynı gün diş takılabilir mi? Çoğu zaman önerilmez. Aynı seansta kemik ekleme ya da sinüs yükseltme gereksinimi hemen yükleme için göreceli bir engel sayılır [4].
Dişlerimi sıkıyorum. Aynı gün diş bana uygun mu? Diş sıkma tek başına engel değildir, ama riski artıran bir etkendir [6]. Kararı etkiler ve koruyucu önlemler gerektirir. Diş Sıkma (Bruksizm): Nasıl Anlaşılır, Neleri Etkiler? yazımıza bakabilirsiniz.
Kalıcı diş ne zaman yapılır? Kemik ve diş eti iyileşmesi tamamlandıktan sonra, genellikle birkaç ay içinde. Süre çeneye, kemiğin durumuna ve yapılan ek işlemlere göre değişir.
Yurt dışından geliyorum. Kısa bir ziyarette tedavim tamamlanır mı? Aynı gün geçici diş, uygun vakalarda ilk ziyarette dişsiz kalmamanızı sağlayabilir. Kalıcı protez için iyileşmeden sonra ikinci bir ziyaret gerekir; plan buna göre yapılır.
Son söz
Aynı gün implant ve aynı gün diş, doğru hastada iyi çalışan yöntemlerdir. Yanlış hastada ise kısaltılan birkaç ayın bedeli kaybedilen bir implant olabilir.
Bu yüzden hız, tedavinin hedefi değil, koşullar uygun olduğunda elde edilen bir sonuçtur. Size uygun zamanlama muayene, tomografi ve genel sağlık durumunuzun değerlendirilmesiyle belirlenir; kesin kararın bir bölümü de ameliyat sırasında verilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişiye özel tedavi planının yerini tutmaz. Cerrahi işlemlerin sonuçları kişiden kişiye değişebilir.
Dr. Taylan Akça
Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Uzmanı
Akça Diş Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği
Kaynaklar
- Gallucci GO, Hamilton A, Zhou W, Buser D, Chen S. Implant placement and loading protocols in partially edentulous patients: a systematic review. Clinical Oral Implants Research, 2018;29(Suppl 16):106–134. doi:10.1111/clr.13276
- Cosyn J, De Lat L, Seyssens L, Doornewaard R, Deschepper E, Vervaeke S. The effectiveness of immediate implant placement for single tooth replacement compared to delayed implant placement: a systematic review and meta-analysis. Journal of Clinical Periodontology, 2019;46(Suppl 21):224–241. doi:10.1111/jcpe.13054
- Esposito M, Grusovin MG, Maghaireh H, Worthington HV. Interventions for replacing missing teeth: different times for loading dental implants. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2013. doi:10.1002/14651858.CD003878.pub5
- International Team for Implantology (ITI). 5th ITI Consensus Conference: Loading protocols for fixed prostheses in edentulous jaws – consensus statements. iti.org
- Papaspyridakos P, Chen CJ, Chuang SK, Weber HP. Implant loading protocols for edentulous patients with fixed prostheses: a systematic review and meta-analysis. International Journal of Oral & Maxillofacial Implants, 2014;29(Suppl):256–270. doi:10.11607/jomi.2014suppl.g4.3
- Häggman-Henrikson B, Ali D, Aljamal M, Chrcanovic BR. Bruxism and dental implants: a systematic review and meta-analysis. Journal of Oral Rehabilitation, 2023. doi:10.1111/joor.13567